2024-cü ildə dünyanı təhdid edəcək 10 münaqişə: Bölgəmiz “qan çanağı”na dönəcək?
Beynəlxalq Böhran Qrupu 2024-cü il ərzində gözlənilən 10 münaqişə haqqında geniş hesabat dərc edib. Ehtimal edilən münaqişələr siyahısına Azərbaycanla Ermənistan arasında gərginlik də əlavə edilib.
Bu ehtimal Azərbaycanın guya münaqişənin davam etdirilməsində maraqlı ola biləcəyi haqda ötən il boyunca Qərbdən səslənən fərziyyələrə istinad edir. Ölkəmizi təhdid edən digər münaqişə ehtimalı isə İranla İsrail və ya ABŞ arasında olacağı ehtimal edilir.
1 - Qəzza
Oktyabrın 7-də HƏMAS-ın rəhbərlik etdiyi “Əl-Əqsa tufanı” əməliyyatından sonra İsrailin Qəzza zolağında apardığı müharibə, onilliklərdir davam edən İsrail-Fələstin münaqişəsini yeni bir mərhələyə daşıdı.
Təxminən üç ay sonra aydın oldu ki, İsrailin hərbi əməliyyatları İsrail liderlərinin iddia etdiyi kimi HƏMAS-ın kökünü kəsməyəcək və bunu etmək cəhdləri baş verən geniş dağıntılardan sonra Qəzzanın qalıqlarını məhv edə bilər.
Böhran qrupu hesab edir ki, müharibənin davam etdirilməsi bəzi Qərb liderlərinin iddia etdiyi kimi sülh prosesini canlandırmaq səylərinin başlanğıcı deyil, əksinə hər hansı tanınmış siyasi yolun sonu deməkdir.
2- Mümkün regional qarşıdurma
Qəzzadakı müharibənin bu qarşıdurmanı alovlandırmasında rolu var. Belə bir vəziyyətdə bəlkə də ən təhlükəli alov nöqtəsi İsraillə Livan arasındakı sərhəddir. İran nüvə potensialının astanasındadır.
Amerikanın qarşısında iki seçim var: ya əzəli nüvə düşməninin mövcudluğunu etiraf etmək, ya da onu güclə dəf etməyə çalışmaq ki, bu da Vaşinqtonun qaçmaq istədiyi regional qarşıdurmaya gətirib çıxaracaq.
3- Sudan
Ordu ilə Çevik Dəstək Qüvvələri arasında ötən aprel ayında başlayan müharibə Sudanı dağılmaq astanasına gətirib. İnsan haqları hesabatlarına görə, ölkənin qərbindəki Darfur bölgəsində soyqırımı kabusu yenidən göründüyündən, bir çox qətllərə görə məsuliyyət daşıyan Sürətli Dəstək Qüvvələri ölkəni ələ keçirmək ərəfəsində ola bilər.
Sudanın parçalanması Sahel, Afrika Qövsü (Somali yarımadası) və Qırmızı dəniz üçün ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.
4-Ukrayna
Rusiya -Ukrayna döyüş meydanında baş verənlər Avropanın gələcək təhlükəsizliyini müəyyən edəcək. Moskva Ukraynanın daha çox ərazisini ələ keçirsə, o zaman keçmiş sovet respublikalarının bəziləri Putinin siyahısında növbəti yer olacaq.
5-Myanma
Döyüşlər 2017-ci ildə ordu tərəfindən qovulmuş yüz minlərlə rohinca müsəlman azlığının üzvü ilə yanaşı, 2,5 milyondan çox insanın ölkə daxilində didərgin düşməsinə səbəb olub. Böhranın tezliklə bitəcəyini gözləmək çətindir.
6-Efiopiya
2023-cü il Efiopiya üçün yaxşı xəbərlərlə başladı, lakin bir çox narahatlıqlarla başa çatdı. Tiqray bölgəsində “amansız” müharibə sona yaxınlaşırdı.
Amma keçən avqust ayında amhara üsyançıları Efiopiyanın şimal-qərbindəki bölgələrin şəhərlərini qısa müddətə ələ keçirdilər.
Amhara üsyanı baş nazir Abiya Əhməd üçün yeganə başağırı mənbəyi deyil; O, həmçinin ölkənin mərkəzində kök salmış oromo icmasının üsyanı ilə üz-üzədir.
Efiopiya və Eritreya arasında inamsızlıq artdıqca, iki qonşu ölkə arasında təsadüfən baş verə biləcək hər hansı bir toqquşma baha başa gələn qarşıdurmanın xəbərçisi olacaqdır.
Əlavə edək ki, Efiopiyanın Somalidən qopmuş Somalilendlə birbaşa əlaqələr qurması da yeni münaqişə mənbəyi ola bilər
7-Afrika Sahel bölgəsi
Əvvəllər Mali və Burkina Fasoda hərbi çevrilişlərin şahidi olduğu Sahel bölgəsində Niger ordusu da Qərbin yaxın dostu olan prezident Mohamed Bazumu devirdi. Çevrilişlər dalğası regionda ən azı 2012-ci ildən bəri baş verən böhranın yeni səhifəsini açır.
Xatırladaq ki, ənənəvi olaraq Fransanın təsirində olan Sahel ölkələri indi daha çox sabiq metropoliyadan imtina edirlər, Azərbaycanın təşəbbüsü ilə keçirilən dekolonializasiya ilə bağlı tədbirlərdə də fəaldırlar.
8-Haiti
Haiti xalqı ümid edir ki, Keniya polisinin başçılıq etdiyi xarici qüvvələr 2024-cü ildə gələcək, son bir neçə ildə ölkəni parçalayan ultra zorakı dəstələrə qarşı müqavimət göstərə biləcəklər.
9-Ermənistan və Azərbaycan
Qrupun hesabatında iddia edilir ki, “ötən il Azərbaycanın Dağlıq Qarabağda başlatdığı ildırım hücumu “Ermənistanla mübahisəli ərazinin bütün sakinlərinin didərgin düşməsi ilə nəticələnib.
Yeni ildə sual ondan ibarətdir ki, Azərbaycan irəliyə gedəcəkmi, yoxsa Ermənistan nəhayət, 2023-cü ilin sonunda başlamış danışıqların müəyyən irəliləyişlərə gətirib çıxaracağı nikbinliyi ilə sülh yolu tapacaq?”
Böhran qrupu əvvəllər də nadir hallarda münaqişə haqda obyektiv hesabatlar dərc edib. II Qarabağ savaşı zamanı və sonralar isə yalnız qərəzli hesabatları ilə gündəliyə gəlir. Amma nəzərə alınmalıdır ki, bu kimi İNGO-ların hesabatları hər halda Qərb ictimai rəyinə xeyli təsir edə bilir.
10-ABŞ və Çin
Keçən ilin noyabrında ABŞ prezidenti Co Bayden və Çin prezidenti Si Tsinpin görüşdə iki ölkə arasında kəskin şəkildə pisləşən münasibətləri düzəltməyə cəhd ediblər.
Lakin onların əsas maraqları Asiya-Sakit okean regionunda toqquşmaqda davam edir. Tayvanda seçkilər və Cənubi Çin dənizindəki böhran gərginliyi daha da artıra bilər.
Bayden administrasiyası, xüsusən də bu seçki ilində - Çin əleyhinə olan ABŞ qanunvericiləri Konqresə Tayvanla bağlı Çinin "vahid dövlət siyasəti" ilə ziddiyyət təşkil edən qanun layihələri təqdim etməsi, Pekini qəzəbləndirərdi./publika
Digər xəbərlər
Tarix: 05-01-2024 15:15 | Bölmə: Dünya | Baxış: 97
Beynəlxalq Böhran Qrupu 2024-cü il ərzində gözlənilən 10 münaqişə haqqında geniş hesabat dərc edib. Ehtimal edilən münaqişələr siyahısına Azərbaycanla Ermənistan arasında gərginlik də əlavə edilib.
Bu ehtimal Azərbaycanın guya münaqişənin davam etdirilməsində maraqlı ola biləcəyi haqda ötən il boyunca Qərbdən səslənən fərziyyələrə istinad edir. Ölkəmizi təhdid edən digər münaqişə ehtimalı isə İranla İsrail və ya ABŞ arasında olacağı ehtimal edilir.
1 - Qəzza
Oktyabrın 7-də HƏMAS-ın rəhbərlik etdiyi “Əl-Əqsa tufanı” əməliyyatından sonra İsrailin Qəzza zolağında apardığı müharibə, onilliklərdir davam edən İsrail-Fələstin münaqişəsini yeni bir mərhələyə daşıdı.
Təxminən üç ay sonra aydın oldu ki, İsrailin hərbi əməliyyatları İsrail liderlərinin iddia etdiyi kimi HƏMAS-ın kökünü kəsməyəcək və bunu etmək cəhdləri baş verən geniş dağıntılardan sonra Qəzzanın qalıqlarını məhv edə bilər.
Böhran qrupu hesab edir ki, müharibənin davam etdirilməsi bəzi Qərb liderlərinin iddia etdiyi kimi sülh prosesini canlandırmaq səylərinin başlanğıcı deyil, əksinə hər hansı tanınmış siyasi yolun sonu deməkdir.
2- Mümkün regional qarşıdurma
Qəzzadakı müharibənin bu qarşıdurmanı alovlandırmasında rolu var. Belə bir vəziyyətdə bəlkə də ən təhlükəli alov nöqtəsi İsraillə Livan arasındakı sərhəddir. İran nüvə potensialının astanasındadır.
Amerikanın qarşısında iki seçim var: ya əzəli nüvə düşməninin mövcudluğunu etiraf etmək, ya da onu güclə dəf etməyə çalışmaq ki, bu da Vaşinqtonun qaçmaq istədiyi regional qarşıdurmaya gətirib çıxaracaq.
3- Sudan
Ordu ilə Çevik Dəstək Qüvvələri arasında ötən aprel ayında başlayan müharibə Sudanı dağılmaq astanasına gətirib. İnsan haqları hesabatlarına görə, ölkənin qərbindəki Darfur bölgəsində soyqırımı kabusu yenidən göründüyündən, bir çox qətllərə görə məsuliyyət daşıyan Sürətli Dəstək Qüvvələri ölkəni ələ keçirmək ərəfəsində ola bilər.
Sudanın parçalanması Sahel, Afrika Qövsü (Somali yarımadası) və Qırmızı dəniz üçün ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.
4-Ukrayna
Rusiya -Ukrayna döyüş meydanında baş verənlər Avropanın gələcək təhlükəsizliyini müəyyən edəcək. Moskva Ukraynanın daha çox ərazisini ələ keçirsə, o zaman keçmiş sovet respublikalarının bəziləri Putinin siyahısında növbəti yer olacaq.
5-Myanma
Döyüşlər 2017-ci ildə ordu tərəfindən qovulmuş yüz minlərlə rohinca müsəlman azlığının üzvü ilə yanaşı, 2,5 milyondan çox insanın ölkə daxilində didərgin düşməsinə səbəb olub. Böhranın tezliklə bitəcəyini gözləmək çətindir.
6-Efiopiya
2023-cü il Efiopiya üçün yaxşı xəbərlərlə başladı, lakin bir çox narahatlıqlarla başa çatdı. Tiqray bölgəsində “amansız” müharibə sona yaxınlaşırdı.
Amma keçən avqust ayında amhara üsyançıları Efiopiyanın şimal-qərbindəki bölgələrin şəhərlərini qısa müddətə ələ keçirdilər.
Amhara üsyanı baş nazir Abiya Əhməd üçün yeganə başağırı mənbəyi deyil; O, həmçinin ölkənin mərkəzində kök salmış oromo icmasının üsyanı ilə üz-üzədir.
Efiopiya və Eritreya arasında inamsızlıq artdıqca, iki qonşu ölkə arasında təsadüfən baş verə biləcək hər hansı bir toqquşma baha başa gələn qarşıdurmanın xəbərçisi olacaqdır.
Əlavə edək ki, Efiopiyanın Somalidən qopmuş Somalilendlə birbaşa əlaqələr qurması da yeni münaqişə mənbəyi ola bilər
7-Afrika Sahel bölgəsi
Əvvəllər Mali və Burkina Fasoda hərbi çevrilişlərin şahidi olduğu Sahel bölgəsində Niger ordusu da Qərbin yaxın dostu olan prezident Mohamed Bazumu devirdi. Çevrilişlər dalğası regionda ən azı 2012-ci ildən bəri baş verən böhranın yeni səhifəsini açır.
Xatırladaq ki, ənənəvi olaraq Fransanın təsirində olan Sahel ölkələri indi daha çox sabiq metropoliyadan imtina edirlər, Azərbaycanın təşəbbüsü ilə keçirilən dekolonializasiya ilə bağlı tədbirlərdə də fəaldırlar.
8-Haiti
Haiti xalqı ümid edir ki, Keniya polisinin başçılıq etdiyi xarici qüvvələr 2024-cü ildə gələcək, son bir neçə ildə ölkəni parçalayan ultra zorakı dəstələrə qarşı müqavimət göstərə biləcəklər.
9-Ermənistan və Azərbaycan
Qrupun hesabatında iddia edilir ki, “ötən il Azərbaycanın Dağlıq Qarabağda başlatdığı ildırım hücumu “Ermənistanla mübahisəli ərazinin bütün sakinlərinin didərgin düşməsi ilə nəticələnib.
Yeni ildə sual ondan ibarətdir ki, Azərbaycan irəliyə gedəcəkmi, yoxsa Ermənistan nəhayət, 2023-cü ilin sonunda başlamış danışıqların müəyyən irəliləyişlərə gətirib çıxaracağı nikbinliyi ilə sülh yolu tapacaq?”
Böhran qrupu əvvəllər də nadir hallarda münaqişə haqda obyektiv hesabatlar dərc edib. II Qarabağ savaşı zamanı və sonralar isə yalnız qərəzli hesabatları ilə gündəliyə gəlir. Amma nəzərə alınmalıdır ki, bu kimi İNGO-ların hesabatları hər halda Qərb ictimai rəyinə xeyli təsir edə bilir.
10-ABŞ və Çin
Keçən ilin noyabrında ABŞ prezidenti Co Bayden və Çin prezidenti Si Tsinpin görüşdə iki ölkə arasında kəskin şəkildə pisləşən münasibətləri düzəltməyə cəhd ediblər.
Lakin onların əsas maraqları Asiya-Sakit okean regionunda toqquşmaqda davam edir. Tayvanda seçkilər və Cənubi Çin dənizindəki böhran gərginliyi daha da artıra bilər.
Bayden administrasiyası, xüsusən də bu seçki ilində - Çin əleyhinə olan ABŞ qanunvericiləri Konqresə Tayvanla bağlı Çinin "vahid dövlət siyasəti" ilə ziddiyyət təşkil edən qanun layihələri təqdim etməsi, Pekini qəzəbləndirərdi./publika
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
30-03-2024, 23:55
XİN 31 Mart - Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü ilə bağlı bəyanat yayıb
30-03-2024, 23:50
Ermənistanın “dost”ları kimlərdir? - VİDEO
30-03-2024, 23:45
“RUSİYADA VƏZİYYƏT DRAMATİK DƏRƏCƏDƏ AĞIRDIR...”- “Ölkəni Avropadan ayırmaq böyük fəlakətdir”/Müsahibə
30-03-2024, 21:10
Aİ Türkiyənin aviaşirkətinə onun ərazisi üzərindən uçmağı qadağan etdi
30-03-2024, 21:05
"Crocus City Hall"dakı terror aktında yaralı sayı 695-ə çatıb
30-03-2024, 20:30
Səlcuq sultanlarının DNT analizi üzrə heykəlləri hazırlandı - FOTO
30-03-2024, 20:07
Rusiya ilk dəfə bu bombadan istifadə edib - Böyük dağıdıcı gücə malikdir
30-03-2024, 20:00
“Türkiyə Ukraynaya silahlar verəcək”- ”Aydınlıq” nəşri
30-03-2024, 19:25
Erməni siyasətçi Tacikistan və Qırğızıstanı TƏHQİR ETDİ: “Bədbəxt ölkələrdir”- VİDEO
30-03-2024, 18:00
“Rusiya cəmiyyəti benzinsiz, dizelsiz yaşamağı öyrənməlidir - Bu, ədalətlidir”- Zelenski
30-03-2024, 17:45
“AVRO-2024”-ə DRONLARLA TERROR HÜCUMU OLA BİLƏR - “BİLD”
30-03-2024, 17:30
DİN vətəndaşlara müraciət etdi: "Saxta elektron sikkələr sataraq..."
30-03-2024, 17:25
Türkiyə ABŞ-dan F-16-ların tədarükünü azalda bilər
30-03-2024, 17:15
“ABŞ yardımının gecikməsi Ukraynaya baha başa gəlir”- Zelenski
30-03-2024, 17:00
Taciklər kütləvi şəkildə Rusiyanı tərk edir - “Vətəndaşlarımız panika, qorxu içindədir..."
30-03-2024, 16:45
“İRAN HÖKUMƏTİ ÖZ NÜVƏ POTENSİALINI ARTIRIR”- "Təftişə icazə vermirlər”- Rafael Qrossi
30-03-2024, 16:30
İrəvanın "şıltaqlığına" Kremlin səbrlə “dözməsi”nin səbəbi nədir?- Ekspert AÇIQLADI
30-03-2024, 16:15
İranda hicabı tənqid edən güneyli müəllimə həbs cəzası verildi
30-03-2024, 15:45
Əskipara kəndinə xüsusi polis qüvvələri göndərildi...- "İzah edirlər ki, bu, onlara kömək etmir, əksinə, zərər verir"
30-03-2024, 15:30
STALİNİN QIZINI SEVƏN KAPLER - Sovet lideri ona ingilis casusu damğası vurdu, amma...
30-03-2024, 15:25
İŞİD sözçüsü Rusiyadakı terrordan sonra müraciət yayıb - “Vilayəti-Xorasan”a təşəkkür
30-03-2024, 15:15
Rusiya-Gürcüstan sərhədində minlərlə maşın gözləyir
30-03-2024, 15:00
Jurnalistlər “Crocus”da terror aktının sponsorlarına məxsus kriptopulqabı tapıblar
30-03-2024, 14:45
“RUSİYA ORDUSU İRƏLİLƏYİR" - "Ukrayna müqavimət göstərə bilməyəcək”
30-03-2024, 14:15
Türkiyədə “sükut günü”dür - Xəbər, proqnoz və şərh vermək qadağandır
30-03-2024, 14:00
HƏYAT YOLDAŞI GENERALI MƏHKƏMƏYƏ VERDİ - FHN-də növbəti qalmaqal
30-03-2024, 13:55
İsrail Qəzzanı bombalayıb - Xeyli sayda insan həlak olub
30-03-2024, 13:50
Britaniya ordusunda 100 illik qadağa ləğv edildi: Saqqal saxlamaq olar
30-03-2024, 13:15
Ermənistanın Rusiyaya ixracı 3 dəfə artıb - İrəvanın Moskvaya dəstəyini Aİ də təqdir edir?
30-03-2024, 13:00
Fazil Mustafaya sui-qəsdlə bağlı növbəti məhkəmə - Şahidlər ifadə verdi
30-03-2024, 12:55
“ABŞ-ın dəstəyi olmasa, Ukrayna ordusu geri çəkiləcək”- Zelenski
30-03-2024, 12:40
DƏRMANLAR KƏSKİN BAHALAŞIB - Qiymətləri kimlər artırır? /VİDEO
29-03-2024, 23:00
Azərbaycanda narkotikə görə 7 il həbsə alınan 32 YAŞLI QADIN DANIŞDI: “Rəfiqələrimin günahıdır..."- VİDEO
29-03-2024, 22:50
“ABŞ-ın Ukraynaya ümumi yardımı 113 milyard dolları ötür”- “Fox News”
29-03-2024, 22:35
Yalnız “qadınlardan” ibarət olan “TROLL FABRİKİ”ni NAZİRLİKLƏ NƏ BAĞLAYIR?- FOTOFAKT
29-03-2024, 22:22
İran səfirinin Azərbaycanda diplomatik missiyası başa çatıb
29-03-2024, 22:00
"Rusiya Xarkova hücum edərsə, bu, onun üçün fəlakətə çevriləcək"- Sırski
29-03-2024, 21:55
"Qarabağ" sona 8 tur qalmış 11-ci çempionluğunu rəsmiləşdirib
30-03-2024
29-03-2024